« مهندس » و نور اللّه « معمار » سه فرزند نادر العصر استاد احمد معمار لاهورى بودند كه پدر آنها معمارى قدوه و برجسته بود و دو نوه و يك نتيجه او اين سنت علمى و معارف را ادامه داده و بدان غنا بخشيدند . لطف اللّه « مهندس » برادر كهتر « رشدى » شرحى عربى بر خلاصة الحساب بهاء الدين ( مذكور در بالا ) نوشت و از كتاب صور الكواكب صوفى كه در باب ستارگان است ترجمه‌اى به فارسى پرداخت . اثر آخرين البته بر تكريم و اعزاز طولانى استادان نجوم كهن اسلامى هرچه بيشتر افزود . سنت نجوم اسلامى كه در سمرقند به اوج خود رسيد و بوسيله امپراتوران مغول هند مخلد و جاودانه شد ، با رصدخانه‌هايى كه در دهلى ، جيپور ، ماتورا ( موترا ) ، بنارس و اوجين بوسيله راجه‌جائى سينگ سوائى ( كه فرمانده نظامى اورنگ زيب و جانشينان او بود ) برپا شد ، به نهايت خود رسيد . زيج او با نام زيج جديد محمد شاهى كه در سال 1140 / 1728 تكميل شد ، براى تصحيح زيجهاى سابق چون زيج الغ بيك ، زيج خاقانى و تشيلات تأليف ملاچاند براى اكبر و ملافريد براى شاه جهان ، نگارش يافت . ملا فريد الدين مسعود بن ابراهيم دهلوى ، منجم دربار شاه جهان ، در سال 1039 / 1629 زيج جهانشاهى را بر پايه زيج الغ بيك و با همان ترتيب تكميل و تاريخ الهى شاه جهانى را در سال 1041 / 2 - 1631 در دوره جديدى محاسبه كرد . مثلثات كروى سپهر سماوى در مسائل ارضى به يك اندازه ارزش داشتند مثل تعيين ارتفاع شهرها و سمت قبله ( به طرف مكه ) بر پايه تعريفى خاص از ارتفاع ، نيمكره شمالى به هفت اقليم تقسيم مىشد : ازاينرو اقليم اول مركب از مناطقى بود داراى حداكثر نور آفتاب در روز يعنى 4 / 3 12 تا 4 / 1 13 ساعت و دومين اقليم نيز داراى حداكثر روشنايى روز از 4 / 1 13 تا 4 / 3 13 ساعت و غير آن . اكثر زيجات در مختصات جغرافيايى شهرها فهرست‌بندى مىشد چون موقعيت جغرافيايى رصدكننده در موقعيتهاى سماوى تأثير مىگذاشت و اينها در امّ اسطرلاب‌ها ثبت مىشد . امّا اطلاعات اندكى درباره كارتوگرافى موجود است . پس از نقشه‌هاى دانشمند عرب ادريسى در اواسط سده ششم / دوازدهم در سيسيل ايام نرومانها كه برجاى نقشه‌هاى راهبرانه قرون وسطى نشست و به مدت چهارصد سال مؤثر افتاد ، تا زمان ظهور امپراتورى عثمانيان به‌عنوان يك قدرت دريايى ، نقشه ديگرى در جهان اسلام پديد نيامد . تركان اطلاعات جغرافيايى را با اشتياق گردآورى مىكردند و آن را يا به صورت دست اول از افرادى چون ناخدا پيررئيس بدست مىآوردند كه نقشه‌هاى سواحل و جزاير مديترانه و درياى سياه را در سال 927 / 1521 به سلطان سليم اهدا كرد و تجارب شخصى از اقيانوس هند و درياى چين داشت و يا اينكه از محققان و جغرافيدانانى چون كاتب چلبى ( حاجى خليفه ) شرح‌حال‌نويس بلندآوازه ، طبّ كسب مىكردند